اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

97

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

توضيحات : ( 1 ) ) - قوام : مايه زيست ، اصل چيزى ، و غلظت و بستگى شايسته در شربتها ( ناظم الاطباء ) ، دوام ، ثبات ، استحكام 000 Consistency Firmness , Existense / ( آريانپور ) 0 ( 2 ) - در " كا " و " مر " ، پس از " اثر " ، كلمه " نضج " آمده است . ( 3 ) - در " مر " ، پس از كلمه " حال " آمده است : " تب و حال ماده تب همچون حال ماده آماس " و در نسخه‌هاى ديگر مطالب تقدم و تاخر دارد . ( 4 ) - در مج 1 ) ، " بول " آمده است . دليل : در اصطلاح طب ، قاروره ، و اطباء بول را اختصاص به دليل داده‌اند به سبب اين است كه دخالت بسياري بر احوال بدن دارد ( منتهي الارب ) ، بول رنجور را گويند 000 ( تمام از لغت‌نامه دهخدا ) 0 خلاصه آنكه دليل همان بول و قاروره بول بيمار و ظرف محتوي بول بيمار است . يعني اين كلمه به ظرف و مظروف ، اطلاق مىگردد . نيز بول است . ( 5 ) - در " كا " ، " سوزاننده و پالودن گيرد " ، در مج 1 ) ، " نابودن گيرد " و در " مر " ، " بالودن " آمده است . پالودن : تصفيه كردن ، پاك و صاف كردن To Filter ( 6 ) - در " مر " ، " اگر بدان بماند " و در " كا " ، " اگر معتدل تر باشد " آمده است . ( 7 ) - رمص ، چرك خشك كنج چشم ( معين ) ، در " كا " هم " مص كند " آمده است ، اما در " مر " و مج 1 ) ، " و اگر قوام آن معتدل شد و رنگ آن سفيد بود و زردفام گردد نضج تمام باشد " آمده است . ( 8 ) - نفث : خلطي كه از سينه آيد . نفث الدم Hemoptysis تف خوني . ( 9 ) - در دو نسخه ديگر : " رقيقي " 0 ( 10 ) - قاروره : بول ، شاش ، تفسره ايضا شيشه اي كه در آن بول كنند . ( 1 / 132 ) ( 11 ) - آب ماء ( عربي ) بول urine به افرادي كه ادرار بيماران را مىگرفتند ، " " مىگفتند تاريخ طب در ايران ، ج 2 ) . ( 12 ) - در ساير نسخه‌ها ، " بيماران خشك اندام " آمده است .